ریشه ضرب المثل: ز هر طرف كه شود كشته سود اسلام است



وقتي كه دو دسته مخالف به جان يكديگر افتند و از هر گونه جرح و ضرب و قتل و خونريزي كوتاهي نورزند دسته و جمعيت ثالثي كه اتفاقاً با هر دو دسته اختلاف عقيده داشته باشد به جاي آنكه واسطه اصلاح و آشتي شود دايره تشديد اختلاف را دامن زند تاقوت و نيرومندي طرفين به ضعف و ناتواني گرايد و سرانجام برتري و سيادتش محرز و مسلم گردد.

اگر از اين گونه افراد و جوامع علت دو به هم زني و سعايت را جويا شوند و آنها را از اقدام به تشديد اختلاف ديگران برحذر دارند پشت چشم نازك كرده و جواب متكلم به اين مثال منظوم مترنم مي شوند:

ميان گبر و نصاري هميشه باد نزاع
ز هر طرف كه شود كشته سود اسلام است

چون ريشه تاريخي مصراع دوم كه امروزه به صورت ضرب المثل درآمده است در واقع از فلسفه اسلام و تسليم آب مي خورد لازم است به شرح جريان بپردازيم.

به طوري كه مي دانيم پيغمبر اسلام (ص) قبل از هجرت به مدينه مدت سيزده سال در مكه به ارشاد و دلالت مردم پرداخت و آنها را به اطاعت و عبادت خداوند متعال و تسليم در مقابل اراده و مشيت الهي دعوت فرمود ولي در ظرف اين مدت كفار قريش، او و پيروان معدودش را به انواع و اقسام مختلف اذيت و آزار كردند.

شكنجه دادند، گرسنه و تشنه نگه داشتند به حدي كه از شدت درد و رنج نمي توانستند بنشينند ولي پيغمبر (ص) سكوت مي كرد و پيروانش را نيز به صبر و شكيبايي دعوت مي فرمود.

ولي هنگامي كه آزار مشركان از حد گذشت و كار اسلام نيز قوتي گرفت خداوند فرمان داد تا مسلمانان با مشركان جنگ كنند و به نيروي شمشير از جان و مال و عرض و ناموس خويش دفاع نمايند.

اين گونه جنگها را كه در راه اعتلاي دين اسلام و غلبه نور بر ظلمت درگير مي شد جهاد مي گفتند. جهاد از لحاظ صيانت نفس و دفاع از ناموس و جلوگيري از فتنه، و از همه مهمتر حفظ حريم امنيت مسلمين جايز شمرده شده است.

نتيجه اي كه از اين مختصر گرفته مي شود اين است كه جهاد مسلمين با كفار و مخالفان شريعت از هر طرف به سود اسلام بود زيرا اگر مخالفان منكوب مي شدند موانع نشر و اشاعه دين مبين اسلام از پيش پاي مبلغان و مروجان دين برداشته مي شد و اگر مسلمين شربت شهادت مي نوشيدند قطع نظر از آنكه خود مؤبد و مخلد بودند ايمان راسخ آنها در پايمردي و جانبازي موجب مي شد كه مردم غير مسلمان را به حقيقت و حقانيت دين جديد واقف كرده گروه گروه اسلام بياورند و در صف مسلمين جاي گيرند.

ممكن است بعضيها در نزد خود چنين استنباط كنند كه ريشه تاريخي ضرب المثل بالا با آنچه كه مذكور افتاد كمترين ارتباطي ندارد. راست است كه ناظم اين شعر شايد منظور ديگري داشته ولي از آنجا كه مدلول ضرب المثل در آيات قرآني و گفتار پيغمبر اسلام (ص)، آنجا كه راجع به فلسفه جهاد و پيشرفت و گسترش اسلام و تحصيل سعادت دارين براي شهداي اسلام بحث مي كند كاملاً منعكس مي باشد علي هذا لازم دانست ريشه واقعي سود اسلام را در تلو اين مقاله موجز و مختصر بيان كرده با اين گفته سران و سربازان مسلمين پس از فتح قادسيه پايان دهد كه جواب همگي در برابر سؤال پرسش كنندگان قريب باين مضمون بود:

«ما مي دانستيم اگر كشته بشويم به بهشت مي رويم و اگر بكشيم باز هم به بهشت مي رويم.»